Recept voor een goed verhaal

Wat is het recept voor een goed verhaal? Of je het vertelt op een lezing, gebruikt voor een rapport, offerte, social media of je website: je hebt gewoon een goed verhaal nodig. Helemaal als je artikelen op je website plaatst. Want online is je lezer ongeduldig, snel afgeleid en gauw verveeld.

Op veler verzoek een artikel over mijn grote vriend Arie, bekend onder zijn volledige naam Aristoteles. 2500 jaar geleden was hij de eerste die een recept voor een goed verhaal vastlegde. Ik heb het voor je vertaald naar de 6 elementen van een goed verhaal. Stop ze in je tekst en je kunt elke boodschap overbrengen.

1.      Arie receptDe mens

Wel eens weggedommeld bij een saaie lezing? Je bent niet de enige. Een belangrijke reden is dat veel lezingen over zaken gaan, waar geen mens in voorkomt. Gaan ze over mensen die iets met zaken doen, dan wordt het al gauw interessanter. Gaan ze over mensen die op jou lijken, dan voel je je aangesproken. Wanneer je reclames kijkt, zie je het al gauw: een filmpje over een product is mèh, een filmpje over iemand zoals jij die het product gebruikt is al beter.

2.    Zijn ambitie

Klassiek in blockbusters is de reden waarom de hoofdpersoon doet wat hij doet. Daardoor snap je dat hij de gekste capriolen uithaalt, zijn leven waagt en zelfs gelukkig is als hij het er niet levend afbrengt, maar wel in zijn missie slaagt. Di Caprio in The Revenant wreekte zijn zoon. Zonder dat element was het een ongeloofwaardig relaas, want waarom zou je zulke bovenmenselijke inspanningen doen om een of andere klootzak te doden? Di Caprio – en de kijker! – wist wat er op het spel stond: hij moest zijn zoon wreken.

Je opdrachtgevers hebben ook altijd een ambitie. Formeel staat die verwoord in de missie van het bedrijf, maar persoonlijk willen ze ook iets bereiken. Hun persoonlijke doel ligt als het goed is in het verlengde van de bedrijfsmissie.

3.      Haar probleem

Zonder probleem zouden de meeste romans heel kort worden: jongen ontmoet meisje, ze trouwen en ze leven nog lang en gelukkig. Het verhaal ontstaat doordat er een probleem te overwinnen is: bijvoorbeeld ze zijn afstammelingen van rivaliserende families (Romeo en Juliet en alle rip-offs daarvan). En wees eerlijk: als jouw opdrachtgevers geen problemen hebben, heb jij geen werk en dus geen cases om te vertellen op je blog.

4.    Urgentie

Zelf kan ik er ook wat van. Apetrots was ik op mijn eerste roman. Uitgevers stuurden het manuscript allemaal terug – terecht. Ze hadden allemaal het zelfde commentaar: “Schrijven kun je wel, maar het is saai”, meer specifiek: “Het is niet urgent”. Hoewel ik vanbinnen absoluut de noodzaak voelde om het verhaal te vertellen, miste het verhaal zelf urgentie. Waarom deed mijn hoofdpersoon wat ze deed? Waarom zou mijn lezer een bladzijde moeten omslaan? Waarom zou je willen weten hoe het afloopt? De urgentie trekt de lezer als het ware door de bladzijden heen naar het eind tot je haast buiten adem na de laatste woorden het boek dichtklapt.

Urgentie suggereert tijdsdruk, maar het kan ook een risico zijn: als je nu niet ingrijpt, gaat het vroeg of laat mis. Het is de noodzaak om actie te ondernemen. Een bedrijf kan lang doorsudderen met een verouderd IT-systeem, maar als ze niet iets ondernemen haalt de tijd ze in. Dan hebben ze geen aansluiting meer met nieuwe ontwikkelingen en gaan hun klanten naar andere leveranciers. Het is jouw taak om hen erop te wijzen dat ze een ernstig risico lopen.

5.    De oplossing

De oplossing is de actie. Zonder actie geen verhaal. Zelfs de verhalen die je aan je kleine kinderen voorleest en zelfs de meest romantische films zijn in feite actiefilms. Als niemand iets doet is er niets te vertellen. Je kunt uitleggen wat er gebeurt en mis gaat als iedereen blijft zitten, maar dan laat je je lezer zeer onbevredigd achter. Er moet dus iets gebeuren.

Je opdrachtgever heeft vaak al een oplossing in haar hoofd. Jij weet meestal beter. Wat je dan vaak vanzelf al doet: je vertelt welk resultaat (zie volgend kopje) je opdrachtgever krijgt als je haar oplossing uitvoert en je vergelijkt dat met het betere resultaat dat ze krijgt als je het op jouw manier doet. Jouw oplossing is je project, het product dat je bureau verkoopt. Want daar gaat het uiteindelijk om. Dit is een perfecte vorm voor een blogartikel. Je doelgroep is niet dom, ze weten vaak heel goed wat de oplossing is. Maar jij weet een betere. Want jij bent de deskundige.

6.   Resultaat

Het resultaat heb je nodig om te laten zien hoe goed de oplossing is. Een verhaal hoeft niet altijd goed te eindigen, maar als je jouw projecten wilt verkopen, is het handig als jouw interventies wel een positief resultaat hebben. Wil je het helemaal mooi maken, dan past dat resultaat prachtig in de ambitie die je klant heeft en daarmee in de missie van zijn bedrijf.

Waarom een recept met regels?

Zodra ik over ‘regels’ begin, ervaren veel consultants die ik adviseer het als een keurslijf. Misschien is het geen recept maar meer een checklist van de noodzakelijke elementen waar een verhaal uit bestaat. Van reclame tot speelfilm, van tweet tot long read, geen verhaal kan zonder de ingrediënten van dit recept. Mis je een element, dan kun je het verhaal versterken door het toe te voegen. Soms zijn elementen impliciet – je hoeft niet alles voor te kauwen. Volgende keer voorlopig mijn laatste blogartikel op deze website met bezwaren tegen Arie die ik natuurlijk vrolijk onderuit haal. Heb jij vragen over Arie of wil je nog een bezwaar toevoegen? Mooi! Plaats ze hieronder en ik beantwoord het. Altijd.

2 reacties

  1. Suggestie: vervang regels door principes (regels horen bij de oude economie; principes bij de nieuwe economie)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *